Benlikten, sen ve ben çekişmesinden geçerek biz odaklı yaşamanın

M. FATİH ÇITLAK Cenab-ı Hak bizleri baki olan sevgiyi bulmamız için bu dünyaya gönderdi. Fani ile avunmamız için değil. Fani sevgi bizi kalıcı olana götürebilmelidir. Allah’ın kendisine her şeyi emanet olarak verdiğini, kendisindeki kendinin bile emanet olduğunu anlayan insan kendisine hukuku geçen bütün insanları velev ki dünyanın en ücra köşesinde olsun, kendisiyle alakalı hisseder. Bu sevgiden mahrum olan kişiler “biz” diyemez. Kişi kendisindeki sevme ve hoşlanma duygusunun bile, Allah vergisi emanet olduğunu fark eder ve bu şekilde kalben Allah’a yaklaşmayı arzu ederse yaptığı işlerde ‘ben’ odaklı hareket edemez. Bu nevi insanların ‘ben’ diye kabul ettikleri tek iş yaptıkları günahlarıdır. Çünkü insan yaratılmışlara bakan yüzüyle de Cenab-ı Hakka bakan vechesiyle de hiçbir zaman yalnız olamaz. Yalnız olduğunu düşünürse yaptığı şeyler onu günaha sevk eder. Yani kişi biz’den ayrıldığı zaman bu hatayı işler. ‘Biz bizimle olduğumuzda böyle hatalar işlemiyoruz. Ben ben’le beraber kaldım ki bu hatayı işledim’ der. Bu nevi insanlar sadece ‘ben günah ettim’ der. Günümüz insanı kabahatleri başkalarına dağıtır, güzelliği kendinde görür hale gelmesi ait olduğu yeri unutmasından kaynaklıdır. Kişi zaten biz olması gereken aile, cemaat gibi ortamlarda ben odaklı hareket ediyorsa sevginin temeline zehri atmıştır. İşi kökünden bozmuştur. Cenabı Hak Kadir-i Mutlak her şeyi tek başına yapmaya muktedir yegâne zat olmasına rağmen Kur’an’da birçok yerde biz ifadesiyle (muhakkak ki biz yarattık, biz eyledik, nasip eyledik, bahşeyledik.) kullarına biz şuurunu en güzel şekliyle beyan etmiştir. Zaten kelime-i tevhid başlı başına bu şuuru bize vermez mi? La İlahe İllallah dediğimizde ‘kendimce edindiğim güzel gördüğüm, kendime ait zannettiğim şeylerin gayrısından sana rücu ederim kendim de bütün benliğim de yoktur ancak sen varsın ve ancak senin ile kaimim’ manasını da ikrar etmiş olmaz mıyız? En kısa ifadesiyle ‘ben yok yarabbi ancak sen varsın’ demez miyiz? Tabii ki söyleriz ve gerçek tevhidin de bu olduğunu hakikat bize göstermiştir. İnsan ancak bunu fikrederse ve böyle zikrederse kavgadan geçebilir. Ne nefsiyle ne diğerleriyle ne de Cenab-ı Hak’la kavgalı olmaz çekişme içerisinde bulunmaz. Bu hal ise ancak sevgi ve aşkla meşk edilebilir. İşte saadete ermenin yani mesud olmanın reçetesi budur. Zira aşk saadeti celbeder her ne kadar çileli gözükse de. AŞK SAADETİ CELBEDER Bir kişi ‘ben seviyorum’ dediği halde mesut olamıyorsa sorun var demektir. Aşk saadeti beraberinde celp eder. Sevgiliyle beraber saadeti yakalayamıyorsanız sevgide hata ediyorsunuz veya sevgiyi verdiğiniz yerde hata ediyorsunuzdur. Ya niyette ya fiilde, anlayışta, idrakte veya idrak ettiğinizi tatbikte hata vardır. Cenabı Hak, saadet noktasında aşkı en iyi tatbik etmiş olan Rasulullah Efendimiz’e (sas) ‘Görmüş olduklarına değil sonradan görmüş olacaklarına da seni temin ederim ki razı olacaksın’ buyurur. Razı olmak saadeti tâm’dır. Sevgiye niyetteki ve idrakteki tamlık ve bunu tatbikteki mükemmellik insana saadet getirir. Saadet de bir kişin Allah ile beraber olduğu halde kalbinin tamamen tatmin olması, hiçbir boşluğun kalmamasıdır. Gerçek sevgiye ulaşmak ve mutlu olmak isteyen kişi önce bunu niyetine almalıdır. Yani bu niyette olmalıdır. Mü’minin niyeti amelinden efdaldir. İnsan erişemese bile kendisine bir hedef koymalı o hedefi idrak etmeye çalışmalıdır. Mesela ‘Ailemizde, yaşadığımız ortamda bu sevgiyi kuramadık.’ diyen insanlar en azından şöyle düşünebilirler: “Şu anda yaşadığın bu sevginin ötesinde bir sevgi var. Bu başlangıç noktası olabilir. Zira neyi seversen sev şu andaki idrakinin ötesinde bir sevgi var. Dünya hayatındaki saadetlerin kısıtlı oluşu “dünya” kavramı ile zaten netlik kazanıyor. Bir manasıyla dünya düşüklük, alçalma demektir. Aynı zamanda dünya sana ait olduğunu zannettiğin şeylerdir. Saadeti bununla sınırlı kılarsan mesud olamayacağın muhakkaktır. Bu hayatın ötesinde bir sevgi için yaşamak insanı hür ve mesud kılar. Bu açıdan bakarsak burada mesud olamayan ahirette de mesud olamaz. Ancak bu sevgiyle idrak edilen helal duygusu örnek olarak verilebilir. Helalinden evine ekmek götüren bir hamal mesuttur. Ama binlerce kişinin âh’ını almış bir insan kaşanelerde, villalarda, meyhanelerde de otursa asla mesud olamaz. Bu sahte gönlü eğlendiren şeylerden birazcık uzaklaştığında madde bağımlısı olduğu için kasvet ve sıkıntıyla baş başa kalır. Saadet Allah Teala’nın hayatını bu dünya ile sınırlı görmeyip bunun ötesinde bir hayat için hizmet edenlere bahşettiği en büyük hazinedir. İşte böylece bunları sorgulamaya başlayan kişi nerede boşluk olduğunu hemen fark eder. Mânâsız herşey pörsümeye mahkumdur Madde bağımlısı… Bu tabiri duyduğumuzda hemen aklımıza uyuşturucuya veya alkole bağımlı olan insanlar gelir. Fakat bendenize göre madde bağımlısı sözü fani sevgilerle avunan kişiler için söylenmiş bir söz gibidir. Onların halini çok güzel özetler. Belki de bizlerin demek gerekiyor. Fahri Âlem (sas) günahların başı dünya sevgisidir buyurdu. Madde bağımlısı tabiri bilerek veya bilmeyerek bu nevi müptelaları çok güzel ifade ediyor. Mesela kapitalist sistem istekleri ve hırsları sanki ihtiyaçmış gibi bizlere lanse ederek sonrada ona ulaşmamız için bizi peşinden koşturacak senaryolar üretir. Bu filimlere aldananlar hakikatte de zaten sanal olan bu dünyanın sanal sistemlerin de ömürlerini duygularını ve sevgilerini harc ederler. Hiç kimse kazanamaz. Çünkü neticede o sistemler de çökmeye mahkumdur. Mânâsız olan her şey kokmaya çürümeye ve pörsümeye mahkumdur. İşte böyle olduğu için bu sanal dünyaya ait duygularımızı tatmin etsek de asla huzur ve saadet bulamayız. Aşk çilelidir dedik fakat aşk çilesiyle insanı bu uykudan uyandırır. Agah kılar. Sevgiyle aşkla yaradılan bu âlem, baki olan aşka hizmet eden akılla ve fikirle saadet yuvası oluverir. Herkesin dilinde çok yoğunum sözünü hep duyarız. Biz de çok yoğunuzdur o kadar yoğunum ki şuraya gidemedim yoğunluktan okuyamadım, ziyaret edemedim ve buna benzer bir sürü şey. Halbuki kültürümüzde sukunet esastır. Sukunet atalet değildir. Sükûnet, kendi yaptığın işle senin üzerinde işlenenin farkına varacak noktada durmaktır. Yani kişi bu maddi hayatın keşmekeşinde sükunetle “Ben ne yapıyorum?” sorusunu günde en az bir kere kendisine sormalı ve sevginin temelini hala atmadıysa yeri ve zamanını tespit ederek bir yerden başlamalıdır. Niyet ile sonsuz sevgiye ulaşılabilir Müminin niyeti amelinin başıdır ama çoğu zaman niyet ameli geçer. Hem hedef olarak geçer hem mevlânın rızasına vasıl olma cihetinden geçebilir. Cenabı Hak ekseriya böyle tecelli edegelmiştir. Çok küçük meyillerimizle dahi, yani birazcık ona doğru yaklaşmaya meyilli olduğumuzda bile bizlere sonsuz rahmetini ve güzelliklerini bahşeylediğini hangimiz görmemiştir. Kulluğumuzda çok küçük yaptığımız işlere Rabbani hazinelerini sonsuz olarak ikram etmemiş midir? Bilakis hep rahmetiyle tecelli etmiştir. Yani insanın niyeti kendini aşar. Alken dahi düşünülse insanın hayatta ortaya getirdiği sözler ve fiiller düşündüklerinin milyonda biri dahi değildir. Şu an bile bu satırları okurken binlerce şeyi düşünür, kabul eder veya etmez halde değil miyiz? Cenab-ı Hak lehimize olacak niyetlerimizi kayıtlandırır, aleyhimize olacak niyetlerimizi ise Erhamur Rahimin olduğundan siliverir, tabiri caizse görmezden gelir. Hele insan o sonsuz aşk da, aşkla vuslat halini yaşarsa meleklerin gıpta ettiği Saitler (saadete erenler, mesut olanlar) zümresine dâhil olur. Bu da gösterir ki insan sonsuz aşkı sonlu olan dünyada meşk edebilir ve etmelidir de. Bu yolun yolcusu olanlar ve bu dersi tahsil etmek üzere bu dünyada kayıtlı olanlar her zaman günahlarını çok hizmetlerini de az hatta yok mesabesinde görmelidir. Hülasa, kâinatın mayasında sevgi ve muhabbet olduğunu fehmedenler Tevhid ile bu sevgide yer edinmeli niyet ederek ortaya koydukları her fiili sevgi ve muhabbetle rızaya uygun olarak işlemeli bu sevginin gerektirdiği fedakârlığı da cümle mahlûkata hizmet ederek göstermelidir. Cenab-ı Hakkın Kuran-ı Kerim’inde buyurduğu gibi ölümün ve hayatın en güzel işleri yapmamız için bir imtihan sahası olduğunu unutmamak ve bu imtihan neticesinde alacağımız nottan ziyade bize bu değerlendirmeyi yapan zata karşı mahçup olmama duygusu sevginin ta kendisidir. Ailesinde, işinde, dünyasında, ahiretinde mesut olan insanlar bu sevgiye özen gösteren insanlardır. Bu yolun rehberleri hakikat erleri ne güzel söylemişler. Tutabilene de tutamayana da aşk olsun. Vesselam.

13:41 - 24/5/2007 - yorum {yok} - yorum yaz

Anne babaların 7 yanlışı

ENGİN SEZEN-KANADA Birçok anne-baba, çocuklarına iyilik yapmak için çırpınıyor. Ama bir yerlerde yanlış yapıyorlar ve bunları bulmakta çok zorlanıyorlar. 1- Çocuğumuza sürekli bebek muamelesi yapıyoruz Kabul, onlar bizim can yongalarımız, ne kadar büyüseler de bizim biricik yavrucaklarımız. Peki çocuklarımızın karşılaştığı her sorunu, onlar için biz çözersek, yollarına çıkan her engeli biz bertaraf edersek, çocuklarımıza iyilik mi yapmış oluruz? Yoksa gerçek hayatın güçlüklerine karşı dayanıksız ve nice hayal kırıklıkları yaşamaları mukadder, zayıf bir çocuk mu yetiştirmiş oluruz? Hayat, elbette sadece mücadelelerden ibaret değildir; ama hayatın her safhasında karşılaşabileceğimiz irili ufaklı güçlükleri de görmezden gelemeyiz. Üstelik bu zorluklar, her zaman kötü de değildir ki! Başarı yolu, engeller, zahmetlerle doludur. Hem, sorunlardan azade bir dünya ne kadar yaşanmaya değer olurdu? El bebek gül bebek muamelesiyle büyüttüğümüz çocuklarımıza bu şekilde iyilik değil; aslında kötülük yaptığımızı hatırdan çıkarmayalım. Çocuklarımıza, yaşlarına uygun güçlüklerle mücadele etme imkanları verelim, güvenelim onlara. *** 2- Evliliğimizi hayatımızın merkezine alamıyoruz Eşimizle olan münasebetlerimiz, çocuklarımıza beslediğimiz muhabbetten aşağı kalmamalı. Eşimiz ve çocuğumuz arasında tesis edeceğimiz denge çok önemli. Gündelik yaşamda, sadece eşimiz için bir şeyler yapalım, birlikte on beş yirmi dakika da olsa zaman geçirelim. Eşimizle birlikte geçireceğimiz bu anlamlı ve keyifli anlar, çocuğumuzun da dikkatinden kaçmayacaktır. Anne ve babasının birbirlerine verdiği değeri, duydukları sevgiyi çocuğumuzun da hissedeceğini göreceksiniz. Eşimizle kurduğumuz bu sıcak ilişki, çocuğumuzun karakterini derinden etkileyecektir. *** 3- Çocuklarımızın sosyal etkinliklerini düzenleyemiyoruz Çocuklarımızı bir etkinlikten bir başka etkinliğe yarış atı gibi koşturuyoruz. Yirmi otuz sene önce, çocukların nefes almaya zamanları vardı. Koşuyorlar, saklambaç oynuyorlar, masal dinleyip hayaller kurabiliyorlardı. Konuşuyorlar, hikayeler, masallar anlatıyorlardı birbirlerine. Şimdi zavallı çocukların bunlara pek zamanları yok, kalmadı. Peki böyle bir mahrumiyetin sonuçları neler? Depresyonlar, zayıf ve hastalıklı ilişkiler, aileden ve toplumdan soyutlanmalar, zararlı alışkanlıklar, bağımlılıklar... Çocuklarımız bizden daha meşgul. Yüzmeden futbola, karateye, basketbola hafta sonu okulundan özel derslere yetişmeye çalışıyorlar. Bu hengameden, ne çocuk ne aile tatmin oluyor aslında. Harcanan para, zaman ve enerji de cabası. Bunun adı sosyal etkinlik mi, sosyal bezginlik mi? Hafta sonları bin bir telaşe, zahmet ve koşuşturmacayla geçen ailelere soruyorum: Bu yaptığınızın, gerek çocuğunuz gerek kendiniz için yapılabilecek en iyi iş olduğundan emin misiniz? *** 4- Kendi manevi yaşantımızı ihmal ediyoruz Manevi hayatımızın çocuklarımız üzerinde çok önemli etkileri var. Çocuklarımızın, kendisiyle barışık, yeri geldiğinde hatalarını kabul edebilecek güçlü bir rol model görmeye ihtiyaçları var. Birlikte yemek yemeye bile zaman bulamıyoruz mazeretine sığınarak, manevi hayatımızı ihmal edemeyiz. Çocuğumuzun bedensel gelişimi kadar ruhsal gelişiminden de biz sorumluyuz. *** 5- Ebeveyn olduğumuzu unutuyoruz Çocuklarımız bizden anne baba olmamızı beklerler, arkadaş değil. Çocukluklarında kendi ailelerinden yeterli yakınlık görmemiş kişiler, anne baba olunca, çocuklarının en iyi arkadaşı olacaklarını söylerler. Öncelikle çocuğumuza annelik babalık yapalım. Bu, çocuğumuzla aramıza duvarlar örmek, evde emir komuta zincirleri tesis etmek değildir. Fırsatlar oluşturup, zaman zaman çocuğumuzun oyun arkadaşı olacağız, belli ölçülerde sırdaşı olacağız, ancak ev içindeki asli görevimizi hatırdan çıkarmamamız gerekiyor. Çocuğumuzun zaten kendi arkadaşları olacaktır, biz de kendi arkadaşlarımızla takılalım. *** 6- Dengeyi tutturamıyoruz Çocuğumuzun okul, ev ve sosyal hayattaki plan ve programlarının süresini, miktarını ayarlamıyoruz, dengeleyemiyoruz. Otoriter ailelerde pek çok kurallar, nizamnameler vardır. İhmalkar ailelerde de durum tam tersidir, saldım çayıra Mevlam kayıra havası hakimdir. Gerekli gereksiz onlarca kural yerine, çocuğu teşvik edecek, işe yarayacak düzenlemeler, onun da bizim de hayatımızı kolaylaştıracak evdeki rahatsızlık veren sıkıyönetimi veya gevşekliği ortadan kaldıracaktır. *** 7- Çocuklarımızdan bizim hayallerimizi gerçekleştirmesini bekliyoruz Çocuklarımızın, genetik olarak bizlerden farklı olduğunu kabul etmeliyiz. Onların farklı karakterleri, kişilikleri, potansiyelleri vardır. Çocuklarımızı kendi kalıplarımızın içine hapsetmeye hakkımız yok. Bizler hayallerimizi süsleyen birer doktor, avukat, vali, mühendis olamamışsak çocuklarımızı bu mesleklere zorlayıp, kendimizi tatmin yolları aramamız haksızlık olur. Eğer onları bu mesleklere ikna edersek bir sorun yok, rızaları dışında bir mesleğe çocuklarımızı zorlamayalım. Başta da belirttiğim gibi ebeveynler olarak pek çok hatalar yapıyoruz. Elimizde bir kullanım kılavuzu yok, çocuklarımızı yetiştirmek için. Beşer olarak hatadan hali değiliz.

13:24 - 24/5/2007 - yorum {yok} - yorum yaz

Hediyeleşin ki birbirinizi daha çok sevin

Dünyaya hükmeden bir kanun olan sevgi, imanın bir belirtisidir. Hz. Peygamber, “Birbirinizi sevmedikçe iman etmiş sayılmazsınız.” (Müslim) buyurmaktadır. Sevgi, insanı cennete götüren salih bir ameldir.

Sevginin en güzeli, en mükemmeli, en incesi, eşler arasında oluşan sevgidir ki, ailede huzur ve mutluluğun devamını sağlar. “O’nun varlığının ve kudretinin delillerinden biri de: İçinizden, kendileriyle huzura kavuşacağınız eşler yaratıp, birbirinize karşı sevgi ve şefkat var etmesidir.” (Rum, 21)

Buhari’nin rivayetine göre, Resulullah’a, en çok kimi sevdiği sorulur, O da herkesin önünde ‘AİŞE’ der. Başka bir hadiste de müminlere şu tavsiyede bulunuyor: ‘En hayırlınız, eşine hayırlı olanınızdır. Ben eşine en hayırlı olanınızım.’

EŞLER ARASINDA SEVGİ VE MUHABBETİ GELİŞTİREN VESİLELER

1. Anlayış, müsamaha, iyimserlik, süslenme ve yeniliğe dikkat edin.

2. Hediyeleşin, Efendimiz, “Hediyeleşin birbirinizi sevin.” (Beyhaki) buyurmaktadır.

3. Birbirlerine zaman ayırın ve birbirlerinizi dinleyin.

4. Tebessüm edin ve güzel sözler söyleyin. Her güzel söz ve tebessümün sadaka olduğunu unutmayın.

5. Zaman zaman ev işlerini birlikte yapın. Hz. Peygamber zaman zaman ev işlerine yardım ederdi.

6. Birbirinizi takdir edin, başkalarıyla kıyaslamayın. Hz. Peygamber, Hz. Aişe’yi takdir edip onu övüyordu.

7. Birbiriniz dostu olun. Sevinç ve sıkıntıları paylaşın, istişare edin, şakalaşın. Bunlar aynı zamanda Hz. Peygamber’in birer sünnetidir, muhabbete vesiledir.

***

21:59 - 12/3/2007 - yorum {yok} - yorum yaz

Bilim terazisinde aşk tartmak

PROF. DR. HAYRETTİN KARA Duygu ve düşüncelerimizin gen ve hormonlardan kaynaklandığı ve bu nedenle de bazı duygu ve düşüncelerimizden sorumlu olmayacağımız yanlıştır. Beyin nihayet kendini keşfediyor. Bu keşiflerin ötesinde insanlığı hangi sürprizler bekliyor henüz bilmiyoruz. Belki de hiç bilemeyeceğiz. Zira bilgimiz arttıkça bilmediklerimizin boyutlarının tahayyülümüzün ötesinde olduğunu fark ediyoruz. Bilgimiz arttıkça basit açıklamalar yerlerini karmaşık spekülasyonlara bırakıyor. Gerçekte hal böyleyken, bilimsel bilginin özellikle medya aracılığıyla halka arzında çok farklı bir tablo ortaya çıkıyor. Sözü getireceğim yer aşkın biyokimyası. Duygu, düşünce ve davranışlarımızla beynimizdeki biyokimyasal faaliyet arasındaki ilişkiye değin bilgilerimiz gün be gün artıyor. Gerçekten de her türlü düşünce, duygu ve davranışımızın beyinde bir karşılığı var. Ama bu, insana ait tüm niteliklerin beynin biyokimyasal süreçlerince belirlendiği anlamına gelmiyor. İşte bilimsel bilginin kullanımında en büyük hata da bu noktada yapılıyor. Sonuçta gazetelerde, dergilerde hatta konuyla ilgili sözde bilimsel kitaplarda hayretten ağzımızı açık bırakacak ifadelerle karşılaşıyoruz. Örneğin bir kitaptan alıntıladığım şu iki cümleye bakalım; ‘Sadakat görevi de oksitosin ve vazopresin hormonlarına verilmiş durumdadır. Hatta bu hormonların aşısının eşlere zerk edilebileceği günü iple çeken insanlar vardır’. Sadakat, insana ait bir sorumluluktur. Sorumlu olan bizzat insanın kendisidir. Sadakat eğer bir görevse, bu görev insan bedenine ya da bedenin bir bölümüne ya da bu bölümdeki bir nörokimyasal sürece ya da bu süreçte yer alan herhangi bir hormon ya da nörotransmittere yüklenemez. Eğer böyle olsaydı insan olmak ne kolay olurdu. İşin gerçeği, o zaman ‘insan olmak’ diye bir şey olmazdı. Öyle ya, hormonlar görevini yapmıyorsa insan ne yapsın. Bu tam bir materyalist indirgemeci yaklaşımdır. Şimdi bu indirgemeci yaklaşımın sonuçlarını biraz daha açalım. Eğer sadakatten bazı hormonlar sorumluysa ihanetten de sorumlu bazı hormonlar olması gerekir. Ya da ihanet, sadakat hormonlarının görevlerini yapamamalarının ikincil bir sonucu olabilir. İki durumda da sonuç değişmez. Her iki durumda da ihanetin bedeli en azından bir vicdan azabı değil, gerekli hormon preparatını satın almak olur yalnızca. Alıntıladığım ikinci cümlede de sadakat hormonlarının aşısını heyecanla bekleyen eşlerden bahsediliyor. Sadakatsizlik bir hormon aşısıyla çözümlenemeyecek kadar girift bir ilişki sorunudur. Öyle girift ki arka planında bir yığın psikolojik, sosyokültürel dinamik vardır. Bu dinamikler anlaşılmadan insan anlaşılamaz. Bu arada, sadakati önemseyen eşlere şu kötü haberi de verebiliriz; insani ilişkilerin giderek parçalandığı postmodern narsizm çağında sadakat hormonlarından daha çok ihanet hormonlarının talibi olacaktır. Aşkın biyokimyasına dair medyada yer alan yazıların büyük bölümünde yukarıda eleştirdiğimiz indirgemeci yaklaşım ve abartılı üslup kullanılıyor. Yazıların genel havası şöyle; ‘Bilim aşka el atıp onu laboratuvara soktu. Aşktan sorumlu hormonlar birer birer keşfediliyor’. Verilerin yorumlanmasına ilişkin vahim yanlışlar bir tarafa, bu çalışmaların pek azı insanlar üzerinde yapılmış. Oysa insanlar üzerinde yapılan pek az çalışma var. Laboratuvar çalışmalarının büyük bölümü deney farelerinin davranışlarıyla ilgili. Örneğin bu deneylerden birinde tek eşli ve çok eşli iki tür tarla faresinin beyni incelenmiş. Bu iki tür arasındaki temel farkın, beyinlerindeki oksitosin ve vazopressin hormon reseptörlerinin yerlerinin değişikliği olarak bulunmuş. Farelerin davranışlarıyla beyin biyokimyaları arasındaki ilişkiler belli bir ölçüde insan davranışlarını anlamamıza yardımcı olabilir. Ama nihayetinde insan, fare değildir. Diyelim ki benzer bulgular sadık insanlarla sadakatsiz insanların beyinlerinde de gösterilsin. Ben de, çok büyük bir ihtimalle her iki grubun beyin biyokimyalarının farklı olduğunu düşünüyorum. Ama bu veriler bize, insani sadakatin bu hormonlara indirgenebileceğini söylemez ki. Şimdi de insanlarda yapılan bir deneye bakalım. Bir grup deneğe (âşığa) bir kez sevgililerinin bir kez de herhangi bir kişinin resmi gösterilmiş ve her iki durumda beyin etkinliği tespit edilmiş. Âşıklar sevgililerine bakarken, ventral tegmentum ve limbik sistem denen beyin bölgelerinin etkinleştiği görülmüş. Bu arada dopamin ve noradrenalin gibi uyarıcı nörotransmitter düzeylerinin yüksek, serotonin düzeylerinin ise düşük olduğu gözlenmiş. Peki bu verileri nasıl yorumlayalım? Mesela şöyle diyebilir miyiz? Beynin ventral tegmantum ve limbik sistemi âşık olur ya da âşık olan beyindir. Eğer indirgemeci materyalist bir zihnimiz varsa diyebiliriz. Oysa âşık olan, bedeni de muhtevi, insan denen mahluktur. Ama bu, aşk hali içinde beynin ve bedenin biyokimyasının değişmediği anlamına gelmez. Aslında yukarıdaki deneyin nihai anlamı, İbni Sina’nın genç bir erkeğin hastalığını nabzını tutarak teşhis etmesinden çok farklı değil. Anlatıldığına göre İbni Sina, hastalığı bir türlü teşhis edilemeyen bir delikanlının asıl sorununun bir aşk derdi olduğunu anlar. Başucuna oturur, nabzını tutar ve sohbet etmeye başlar. Konuşma esnasında sevgilisiyle ilgili olabilecek bahisler açıldıkça delikanlının nabzı hızlanır. Sonunda büyük hekim kalp atım hızındaki değişikliklerin izini sürerek, gencin kime âşık olduğunu ve maşukunun nerede yaşadığını tespit eder. Ama aynı İbni Sina aşk üzerine bir risale yazar ve bu kitapçıkta basit cansız maddede bile aşkın var olduğunu söyler. Daha sonra nebati ve hayvani nefislerdeki aşkı anlatır ve aşk bahsini İlahi aşkla noktalar. Ama günümüzün popüler aşk bilimi yazılarında İbni Sina’daki gibi aşkın ne tanımı vardır ne de kategorileri. Konunun bir diğer boyutu da aşk denen ruhsal durumun giderek bir psikiyatrik soruna indirgenir olması. Elbette aşk bir psikiyatrik sorunmuş gibi görünebilir ya da gerçekte psikiyatrik bir sorun aşk suretine bürünebilir. Bütün bunları ayırt edebilmek için biraz olsun aşkın farklı vechelerini görebilmek gerekir. Bu konuyu detaylandırmayacağım. Ama en azından popüler aşk biliminde sözü edilen aşklarla, Yunus’un, Mevlânâ’nın bahsettiği aşk arasında bir nitelik farkı olduğunu görelim. Yoksa böyle der miydi Yunus; İşidin ey yarenler Kıymetli nesnedir aşk Değmelere verilmez Hürmetli nesnedir aşk.

19:55 - 13/2/2007 - yorum {yok} - yorum yaz

Söylenmemiş sevgi sözleri neyi erteliyor?

Sevgiyi bulmak kolay, zor olan onu elinde tutabilmek. Sevgiyi duyabilmekle işin halledildiğini zannedenler aldanıyor. Zira iş bitmiyor belki asıl o zaman başlıyor.

Herkes sevgiden bahsediyor. Ama çoğunun gerçek sevgi ile zerre kadar bir ilgisi yok. Güya “aşk”la birbirine bağlanan bazı çiftler bir bakıyorsunuz çok geçmeden “şiddetli geçimsizlik” nedeniyle ayrılıyor. Ne kadar şişirilirse şişirilsin, ne kadar reklam cümleleriyle galeyena getirilirse getirilsin özünde ısmarlamalık ve ruhsuzluk hakimse, modern sevgiler uçucu parfüm kokusu gibi geçici oluyor ve ardında derin bir pişmanlık bırakıyor.

Sevgi hergün ihtimam isteyen bir çiçek bir çocuk gibidir. Sevgi “el ele büyütülecek” bir şeydir. Ve sevgi “gösterildikçe” kökleşir, yerleşir. Sevgiyi göstermek en başta gönülden dile dökülen ifadelerle gerçekleşir. Sevgiyi göstermek beklemeye gelmez, sonra sonra deyip ertelemek aslında sevgiyi tam olarak duyumsamayı da ertelemektir. Sevgide ‘yarın’ sözüne yer yoktur, yarın çok geç olabilir. Kişi yüreğinin sevgisini boşaltacak bir yürek bulmalı mutlak, elindekinin kıymetin kaybetmeden bilmeli.

Yeryüzünde hakiki sevgi kadar değerli, onun kadar paha biçilmez ve onun kadar doğal, samimi ikinci bir şey yok gibidir. Evet sevgi her şeydir. Her şeyi olanın bir şey vermesi gerekmez. O zaten her halükârda elinde olanı gönlüne koymadan verebilir. Seven insan sevdiğine itaat eder. Zira gerçek sevgiyi veren artık hiçbir şeyini sevdiğinden esirgemez. Gerçekten seven insan sevdiğini her sözünü emir telakki eder.

Bunun için “Büyüklerin sözleri, sözlerin büyükleridir.” denilmiştir. Biz de şimdi büyüklerin aşklarını ya da onların sevdiklerine büyük bir aşkla söyledikleri sözlerini ele alırkan “Büyüklerin aşkları, aşkların büyükleridir.” diyerek başlamak istiyoruz.

Ancak bunu ele alırken elbette ki o aşkların büyüklüklerini ifade için günümüz sevgi sözcüklerini ya da aşklarına da vurgu yapıp geçmek en doğrusu olacaktır.

NASIL HİTAP EDİYORLARDI?

Sevginin, insan psikolijisine olumlu katkı yaptığını vurgulayan Mevlânâ Hazretleri aşk ve sevginin benliği hor ve hakir kılıp, insanı yükselttiğine dikkat çekiyor. “Onsuz bütün beden tamahtan ibarettir. Tamah ise alçaltandır. Sevgi ve şefkat insanın, öfke ve şefkat ise hayvanın temel hasletleridir. Sevgi güneştir; ama kusurları örtmede gece gibi olun!” şeklinde özetler aşk ve sevgiyi.

Osmanlı İmporatorluğu’nun en şaşaalı döneminde yaşamış ve koca imparatorluğun bir anlamda kaderine hükmeden kararlara etki eden birisi olarak Hürrem Sultan’ın bu anlamda Kanuni Sultan Süleyman’a yazdığı mektup ve ona hitapta kullandığı ifadeler çok önemli;

“Ayağınızın bastığı toprağı yüzlerce defa öptükten sonra, benim güneşim ve saadetimin sermayesi sultanım.”

“Eğer siz, bu ayrılık ateşi ile yanmış, ciğeri kebap, sinesi harap olmuş, gözleri yaşla dolmuş, gecesini gündüzünden ayıramayacak kadar hasret denizinde boğulmuş biçareyi; aşkınızla, Ferhat ve Mecnun’dan beter olmuş âşık kölenizi sorarsanız, sultanımdan ayrı olduğumdan beri bülbül misâli âhım ve feryatlarım dinmemiştir. Öyle bir hale düştüm ki, bu hasretin verdiği kahrı ve acıyı, Rabbim düşmanlarıma vermesin.”

Saraya bir esir olarak getirilen Hürrem Sultan’ı görür görmez Kanuni Sultan Süleyman Han’ın da bir anda âşık olduğunu haber verir kaynaklar. İnsan bir kere de âşık olunca artık onu anlatmayla geçer bütün vakti. Hürrem Sultan’ın Kanuni’ye yazdığı o sözlerden sonra şimdi gelin hep birlikte Kanuni Sultan Süleyman’ın onun için neler yazdığına bakalım:

“Benim birlikte olduğum, sevgilim, parıldayan ay’ım, can dostum, en yakınım, güzellerin şahı sultanım. Hayatımın, yaşamımın sebebi cennetim, kevser şarabım. Baharım, sevincim, günlerimin anlamı, gönlüme nakşolmuş resim gibi sevgilim, benim gülen gülüm. Sevinç kaynağım, eğlenceli meclisim, nurlu parlak ışığım, meşalem. Turuncum, narım, narencim, hayatımın aydınlığı. Gönlümdeki Mısır’ın sultanı, varlığımın anlamı, İstanbul’um, Karaman’ım, Bütün Anadolu ve Rum ülkesindeki diyara bedel sevdiğim.

İbrahim Hakkı Hazretleri’nin eşlerine yazdığı mektuptan şefkat, sevgi ve aşk dolu ifadeler de şöyle:

19:54 - 13/2/2007 - yorum {yok} - yorum yaz

• PORTRE
• ILGINC
• HOCAEFENDI
• OKULLARIMIZ
• BILIM VE TEKNIK
• SIIR
• MAKALE
• AKADEMI
• HIKAYE
• ARASTIRMA
• MANEVI DINAMIKLERIMIZ
• DUALAR
• KULTUR SANAT
• DEVLETLER
• IHTIDA
• INTERNET
• RISALEI NUR
• DIGER CANLILAR
• AHLAK VE ADABI MUASERET
• IMAN
• BEDIUZZAMAN HZ
• MUHAMMED AS
• KURAN ILE ILGILI
• MUSIKI
• COCUK
• TOPLUM VE DIN
• FIKIH
• EKONOMI
• ISLAM DUNYASI
• ISLAM TARIHI
• DIGER
• GIDALAR
• HAKIKAT DAMLALARI
• EGiTiM
• Taziye
• DIYALOG
• KITAP
• YORUM
• SAGLIK
• AILE VE MUTLULUK
• MEDYA
• BAMTELI
• YASANMIS
• RENKLER KUSAGI
• KIRIK TESTI