 Afrika ile Türkiye arasındaki ekonomik işbirliğini geliştirmek amacıyla İstanbul'da düzenlenen toplantının iki bölgeyi birleştiren tarihî bir adım olduğu belirtiliyor.
20 Afrikalı bakan ve 2 bine yakın işadamının katıldığı toplantıda, büyük potansiyelin değerlendirilmesi için girişimcilere yatırım çağrısında bulunuldu. Çad Ticaret Bakanı Ngarmbatna Carmel'in açıklamaları, katılımcılar arasında duygusal anların yaşanmasına sebep oldu. Afrika'nın yüzyıllardır Batı ile yaşadığı ilişkilerdeki çarpıklığı, “Bize hep almaya geldiler, hiçbir şey getirmediler. İstediğimiz tek şey gerçek bir ortaklık.” sözleriyle dile getiren Carmel, bu günün insanlık tarihinde yer alacağını söyledi. İkili ilişkilere Türkiye'nin bakışını ise Devlet Bakanı Kürşad Tüzmen ortaya koydu. Batı’nın Afrika'ya verebileceklerine değil ne alabileceğine baktığını vurgulayan Tüzmen, “Türkiye'nin ilişkileri ise hep karşılıklı yarar esasına dayalı oldu. Önce kalbimiz, sonra beynimizle baktık.” dedi.
Türkiye-Afrika Dış Ticaret Köprüsü konulu zirvenin açılışında konuşan dış ticaretten sorumlu Devlet Bakanı Tüzmen, zengin yeraltı kaynakları ve barış ortamının sağlanması gibi sebeplerle yabancı sermayenin o bölgeye çevrildiğini söyledi. Osmanlı padişahı II. Abdülhamit'in girişimiyle imzalanan Sened-i Umumi anlaşmasının köle ticaretinin kısıtlanmasına ilişkin ilk anlaşma olduğunu anlatan Tüzmen, Türkiye'nin ulusal kurtuluş mücadelesinin Afrika'da önemli yansımaları bulunduğunu ifade etti.
‘Aile toplantısı' olarak nitelediği zirvenin bütün dünyaya örnek olacağını vurgulayan Tüzmen, “Afrika ülkeleri stratejisi programı, Başbakan'ın yaptığı ziyaretler, ticaretler fuarlar, alım heyetleri ile birebir tanışır hale geldik.” dedi. Türkiye'nin son yıllarda ihracatta yakaladığı başarıyı dile getiren bakan, “Günümüzde küresel inşa faaliyeti var. Afrika bunun en önemli merkezlerinden biri olacak. Biz de elimizi hızlı tutup yeni yazılan Afrika kitabında tarihten gelen hakkımız doğrultusunda en iyi yerimizi alacağız.” şeklinde konuştu. Ticaretin gelişmesi için yasal sorunların aşılması yolunda çalışmaların yapıldığına işaret eden Tüzmen, ilişkilerin geliştirilmesi için THY'nin bu bölgeye başlattığı doğrudan uçak seferlerinin önemini vurguladı. Bakan Tüzmen, finansman sorununun çözümüne yönelik birçok Afrika ülkesinin Eximbank'ın programına dahil edildiğini, 5 gün önce İslam Kalkınma Bankası ve Dış Ticaret Müsteşarlığı ile mutabakat zaptı imzalandığını dile getirdi. Tüzmen, Afrika'nın kalkınması için, müteahhitlerin tecrübelerini aktarması, Türk firmalarının yatırım yapması ve Afrika'nın girdilerinin Türkiye'den sağlanmasının önemli olduğunu bildirdi. Tüzmen konuşmasının sonunda ABD'de ırkçılıkla mücadele eden Malcolm X'in şu sözünü hatırlattı: “Afrika ruhu halen sadece siyah adamın çaldığı müzikle yansıtılmaktadır. Onun dışında yaptığımız her şeyde, rengimizde ve hissiyatımızda hâlâ Afrikalıyız ve hoşumuza gitse de gitmese de her zaman böyle olacağız.” Afrikalı bakanlar ise Türk işadamlarını yatırım yapmak için ülkelerine davet etti. Konferansta duygusal bir konuşma yapan Çad Ticaret Bakanı Ngarmbatna Carmel, ülkesinin uzun süre sivil savaş kurbanı olduğunu söyleyerek, “Artık sivil savaşla işimiz bitsin, Çad'ın da petrol üreten ülkeler arasında yer almasını istiyoruz. Petrol hiçbir halka mutluluk sağlamamıştır, eğer halk kendi çabalarıyla üretmiyorsa.” dedi. Bu organizasyonla kendi kıtalarına onur verildiğini vurgulayan konuk bakan, bugünü unutmayacaklarını ve insanlık tarihinde yer alacağını kaydetti. Bakan, “Bize hep almaya geldiler, hiçbir şey getirmediler. Bizim istediğimiz tek şey gerçek bir ortaklık. Benim ülkeme sunacak mutlaka ki çok ciddi kaynaklar olacak.” şeklinde konuştu.
Toplantıda İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) Genel Sekreteri Ekmeleddin İhsanoğlu adına söz alan Dr. Zeynep Durukal, Aralık 2005'te yapılan toplantıda Afrika'ya özel bir önem gösterildiğini vurgulayarak, İKÖ'nün 10 yıllık eylem planının, örgüt üyeleri arasında yüzde 13 olan ticareti yüzde 25'e ulaştırmayı hedeflediğini kaydetti. Türkiye İhracatçılar Meclisi Başkan Yardımcısı Mehmet Büyükekşi, Afrika'da büyükelçilik ve dış ticaret müsteşarlıklarının sayısının artırılmasını istedi. MÜSİAD Başkanı Dr. Ömer Bolat da, TUSKON'un çok önemli bir organizasyona imza attığını kaydetti. Afrika'nın Türkiye için çok önemli bir pazar olduğunu ifade eden Bolat, kurlar ve maliyetler sebebiyle sıkışmış durumda olan ihracatçılar için yeni bir açılım oluşturulacağını dile getirdi. Bolat, dernek olarak kendilerinin de Afrika'ya yönelik açılımlarının devam ettiğini ve iki hafta içinde bir heyetle Fas'a gideceklerini açıkladı.
İşadamlarının tercümanlığını Türk okullarından mezun gençler yaptı
Türkiye-Afrika Dış Ticaret Köprüsü zirvesinde işadamlarına tercüme konusunda, dünyanın çeşitli ülkelerindeki Türk okullarından mezun öğrenciler ile üniversite okumak için Türkiye'ye gelen gençler yardımcı oldu. 500 Afrikalı ile bin 500'ü aşkın Türk işadamı İstanbul Hilton Oteli'nin kongre merkezinde ikili görüşmeler için bir araya geldi. İkili görüşmeler esnasında tercüme yapanlar arasında Madagaskar'daki Türk okulundan mezun Foldas Dogofa ve Tahiry Roberty de vardı. 2003 yılında Türk okulundan mezun olduktan sonra geçen yıl Türkiye'ye gelen öğrenciler, üniversiteye girmek için Türkçe hazırlık kurslarına gidiyor. Dogofa ve Roberty, ilk defa böyle büyük bir organizasyonda görev aldıklarını ve heyecanlı olduklarını söyledi. Dogofa, inşaat mühendisi olmak istediğini belirtirken, Roberty'nin idealindeki meslek makine mühendisliği. Türkmenistan'dan gelen Wepa Gayypow, 4 yıldır Türkiye'de bulunduğunu ve işadamlarının karşılıklı anlaşmasına yardımcı olmaktan mutluluk duyduğunu söyledi. Gayypow, İstanbul Teknik Üniversitesi Petrol ve Doğalgaz Mühendisliği Bölümü'nde okuduğunu kaydetti. TUSKON'un organizasyonunda 40'a yakın ülkeden yaklaşık 500 Türk ve yabancı öğrenci görev aldı.
Afrikalı bakanlar yatırım çağrısı yaptı
Nijer Ticaret Bakanı Habi Mahamadou Salisou: Nijer bir dosta sahip, bu dostu Türkiye. Sizlere inanıyoruz. Nijer, fakirlikle mücadele etmek, kalkınmak için kollarını sizlere açmış durumda. Tarım ürünlerinin serbestleşmesini sağladık. Dış ticaret için tarife engelleri kaldırıldı, ithalat kolaylaştırıldı, vergiler normalize edildi. Yatırım yasası üzerinde gerekli çalışmalar tamamlandı. Ülkemizde 1970'li yıllardan beri uranyum ve petrol çıkarılıyor. Altın, kömür ve fosfat madenleri var. Bunların çıkarılması için Türk işadamlarının desteğini istiyoruz.
Gine Enerji Bakanı Hadja Fatoumata Binta Diallo: Ülkemizdeki altın ve kömür gibi çok önemli yeraltı kaynaklarından faydalanabilirsiniz. Yatırımcıların işini kolaylaştırmak için yasa çıkardık. Her yatırımcının hidroelektrik santralı kurması için yap-işlet-devret modeli geçerli. Çok az sanayiye sahip olduğumuz için sizler yapı malzemeleri, gıda, tekstil ürünleri ihraç etmekte zorlanmayacaksınız. Karşılıklı işbirliğinin devam etmesi için biz elimizden geleni yapacağız.
Nijerya Büyükelçisi Adamu Vaziri: Afrika ile ilgili bilgi konusunda eksiklik yaşanıyor. Bu nedenle zirve çok önemli. 150 milyonluk nüfusa sahip ülkemizin dış ticaret hacmi son yıllarda önemli ölçüde arttı. Biz, sizin ekipmanlarınıza, makinelerinize ihtiyaç duyuyoruz, siz bizim petrolümüze ihtiyaç duyuyorsunuz. 380'den fazla mineralin daha dörtte birine bile ulaşamadık. Ne üretebilirseniz üretin 100 milyon alıcınız var.
Orta Afrika Ticaret Bakanı Epaye Beahce Emilie: İki ülke arasındaki ilişkileri geliştirmek istiyoruz. Uranyumla ilgili olarak askıda bırakılmış konularda çalışmalar devam ediyor. Turizm firmalarını yatırım yapmaya davet ediyoruz. Ayrıca telekomünikasyon alanında da yatırım yapılabilir.
Togo Ticaret Bakan Yardımcısı Sanni İshola: Ülkemizde tarım, plastik saç peruk, ilaç, gemilerin bakımı alanlarında yatırımlarımız bulunuyor. Görsel-işitsel ürünler, çocuklara yönelik oyuncak üretimine ihtiyacımız var. Bankalar başta olmak üzere pek çok alanda devlet kurumlarını özelleştireceğiz. Fosfat sektörü konusunda işbirliği yapacak ortak arıyoruz.
Gabon Milli Eğitim Bakanı Solanga Mabignath: Yatırım için ırk veya ülke ayrımı yapmıyoruz. Yatırımcıyı çekmek için vergi muafiyetleri ve avantajları sunuyoruz. Ülkemizde madencilik ve orman ürünleri alanında yatırım imkanı var.
09.05.2006
Abdulhamit Yıldız, Sezai Kalaycı
İstanbul |